Một căn hộ nhỏ chỉ cần một khay đồ xông: một nguồn nhiệt (bếp xông điện, hoặc đĩa sứ có lót cát cho bột xông và nụ), một chiếc kẹp, một chén cát để dập lửa, một hộp kín đựng hương, bật lửa và một chiếc khăn gấp để cầm đĩa nóng. Tất cả cất chung trên một khay, đặt ở kệ cao gần cửa sổ, xa đầu báo khói và tầm với của trẻ.
Ở căn hộ, chỗ ít, cửa sổ ít, có hàng xóm sát vách và đầu báo khói trên trần. Bộ đồ xông càng gọn càng dễ dùng đúng, càng ít món càng ít thứ để quên. Bài này đưa ra danh sách tối giản theo hai kiểu xông phổ biến, cách sắp khay, chỗ cất, và vài thói quen giúp việc xông không làm phiền ai. Chuyện xông từng phòng trong căn hộ được viết kỹ ở chuyên mục xông từng không gian.
Xác định kiểu xông trước khi sắm
Căn hộ nhỏ không có chỗ cho đủ loại dụng cụ, nên bước đầu tiên là chọn kiểu xông chính. Kiểu thứ nhất là xông theo nếp: vài lần mỗi tháng đốt bột xông hay nụ trầm, mang đi qua các phòng, sau đó mở cửa. Kiểu thứ hai là xông thường ngày: hơ một chút trầm vụn hay đốt một đoạn nhang ngắn ở góc làm việc, góc đọc sách.
Kiểu thứ nhất cần đĩa có lót và đồ dập lửa. Kiểu thứ hai hợp với bếp xông điện, vì ít khói, không có lửa trần, khó làm đầu báo khói kêu. Nhang không tăm mảnh cũng là lựa chọn gọn cho kiểu này, chỉ cần một chén tro nhỏ. Nhiều nhà làm cả hai, khi đó vẫn có thể gói gọn trong một khay.
Than không có trong danh sách tối giản, và đó là chủ ý. Ở căn hộ, phòng kín, điều hoà chạy nhiều, việc dùng than mang rủi ro khí CO cao hơn và mồi than dễ làm đầu báo khói kêu. Nếu muốn hơ trầm, bếp điện làm được việc đó an toàn hơn.
Danh sách tối giản theo kiểu xông
Bảng liệt kê đủ những món thật cần. Món nào bạn đã có trong bếp thì không cần mua thêm.
| Món | Xông theo nếp (bột, nụ) | Xông thường ngày (bếp điện, nhang) |
|---|---|---|
| Nguồn nhiệt | Đĩa sứ dày hoặc lư nhỏ có quai, lót cát | Bếp xông điện có hẹn giờ, hoặc chén tro cắm nhang |
| Kẹp | Một chiếc kẹp kim loại thân dài | Một chiếc kẹp đầu nhọn |
| Dập lửa | Nắp úp vừa đĩa, chén cát | Chén cát cho đoạn nhang |
| Lót | Hũ cát khô | Tấm lót mica rời cho bếp, hũ tro mịn |
| Mồi lửa | Bật lửa dài cổ | Bật lửa (với nhang) |
| Cầm nóng | Khăn gấp dày hoặc khay có tay cầm | Không cần |
| Đựng hương | Hộp kín đựng bột, nụ | Hũ kín đựng trầm vụn, ống đựng nhang |
Tổng cộng chỉ khoảng sáu bảy món, vừa trên một chiếc khay cỡ khay trà. Nếu làm cả hai kiểu, phần lớn món dùng chung được, chỉ thêm bếp điện hoặc đĩa. Đừng mua bộ dụng cụ hương đầy đủ khi mới bắt đầu; dùng vài tháng rồi mới biết mình thiếu gì.
Sắp khay và chọn chỗ cất
Một chiếc khay gỗ hoặc kim loại có thành thấp là trung tâm của bộ đồ. Đặt nguồn nhiệt ở giữa, chén cát dập lửa cạnh đó, kẹp và bật lửa ở một bên, hộp hương ở bên kia. Khi cần xông, nhấc cả khay ra; khi xong, để nguội rồi đặt cả khay về chỗ cũ. Không phải lục tìm, không để sót món nào ở chỗ lạ, và nhìn khay là biết còn thiếu gì.
Nếu có hai kiểu xông, có thể chia khay làm hai nửa hoặc dùng hai khay nhỏ xếp chồng. Điều quan trọng là mỗi món có một chỗ cố định, để cả nhà ai cũng biết chén cát dập lửa nằm ở đâu.
Chỗ cất nên là kệ cao, khô, gần cửa sổ hoặc ban công, xa bếp nấu và phòng tắm. Kệ cao để trẻ nhỏ và mèo không với tới; khô để hương và tro không ẩm; gần cửa sổ để khi xông ngay tại chỗ có thể mở thông gió. Tránh để khay dưới đầu báo khói hay ngay dưới dàn lạnh điều hoà. Dàn lạnh hút không khí trong phòng qua bộ lọc, mùi và hạt khói bám vào đó rồi toả ra mỗi lần máy chạy.
Bật lửa nên cất trong hộp có nắp trên khay, không để lăn lóc. Nếu nhà có trẻ, cân nhắc loại bật lửa có khoá an toàn. Bột xông, nụ và trầm để trong hộp kín riêng từng loại, ghi ngày mở.
Đầu báo khói, hàng xóm và quy định toà nhà
Căn hộ chung cư thường có đầu báo khói ở trần, nối với hệ thống báo cháy của toà nhà. Khói đặc từ bột xông hay nụ trầm bốc thẳng lên có thể làm đầu báo kêu, gây phiền cho cả toà và cho đội vận hành. Xông cách xa đầu báo, ở phòng có cửa sổ mở, dùng lượng nhỏ là cách giảm rủi ro; không bao giờ che hay tháo đầu báo để xông.
Hàng xóm sát vách và tầng trên có thể ngửi thấy mùi qua cửa sổ, hành lang và hệ thống thông gió. Mùi bạn thấy thơm có thể khiến người khác khó chịu, nhất là nhà có người bệnh hô hấp hay trẻ sơ sinh. Xông vào giờ hợp lý, không xông liên tục nhiều giờ, và nếu có người phản ánh thì điều chỉnh.
Mỗi toà nhà có nội quy riêng về việc đốt lửa, đốt hương trong căn hộ và ngoài ban công. Hãy đọc nội quy hoặc hỏi ban quản lý trước khi bắt đầu thói quen xông định kỳ, và theo quy định phòng cháy hiện hành của toà nhà.
Cũng nên biết vị trí bình chữa cháy gần nhất trên tầng và lối thoát hiểm. Đây là điều mọi cư dân nên biết, nhưng với người thường xuyên dùng lửa trong nhà thì càng nên nắm rõ.
Một buổi xông theo nếp trong căn hộ
Ví dụ cho căn hộ hai phòng ngủ, xông bột vào buổi sáng ngày rằm:
- Mở cửa sổ các phòng, tắt điều hoà, bật quạt hút ở bếp nếu có.
- Đặt khay lên mặt bếp đã tắt hoặc bàn đá gần cửa sổ, đổ một lượng bột nhỏ theo hướng dẫn trên bao lên đĩa có lót cát.
- Mồi lửa đỉnh núi bột, để cháy vài giây rồi thổi tắt cho bột âm ỉ.
- Dùng khăn hoặc khay có tay cầm, mang đĩa đi chậm qua từng phòng, dừng ở mỗi phòng một lúc, giữ đĩa xa rèm, giường, quần áo.
- Đặt đĩa về khay ở chỗ thoáng, để bột cháy hết dưới sự trông chừng; muốn kết thúc sớm thì úp nắp.
- Để cửa sổ mở thêm một lúc cho khói thoát, rồi đóng lại; khi đĩa nguội mới dọn.
Nếu cần bột xông đóng gói sẵn có ghi lượng dùng trên bao, có thể tham khảo ở vatpham.com. Với căn hộ nhỏ, chọn lượng dùng ở mức thấp nhất được ghi và tăng dần nếu cần.
Người nhạy cảm và thú cưng trong không gian nhỏ
Căn hộ nhỏ đồng nghĩa với việc khói và mùi lan nhanh đến mọi góc, không có phòng nào thật sự cách xa. Nếu trong nhà có trẻ sơ sinh, người có bệnh hen, bệnh phổi mạn tính, người đang mang thai cảm thấy khó chịu với mùi, nên xông khi họ ra ngoài và mở cửa cho thoáng trước khi họ về, hoặc tạm thời chỉ dùng cách không đốt như túi thơm thảo mộc.
Chim cảnh nuôi trong căn hộ rất nhạy với khói; khi xông, đưa lồng chim ra ban công phía xa hoặc gửi sang phòng khác đóng cửa. Mèo, chó nên có lối ra một phòng không có khói. Đặt khay ở chỗ chúng không nhảy lên được.
Ai trong nhà thấy ho, khó thở, đau đầu, chóng mặt sau khi xông thì dừng ngay, mở hết cửa, đưa người đó ra chỗ thoáng và đi khám nếu triệu chứng không hết.
Căn hộ dùng điều hoà nhiều còn có một điểm riêng: không khí trong nhà ít được thay mới, nên khói xông tồn lại lâu hơn so với nhà có cửa mở thường xuyên. Mỗi lần xông, hãy coi việc mở cửa thông gió là một phần của buổi xông, không phải việc làm thêm nếu nhớ.
Mua sắm dần: thứ tự nên có
Đầu tiên: một nguồn nhiệt hợp kiểu xông. Đĩa sứ dày và hũ cát nếu bạn xông theo nếp; bếp xông điện có hẹn giờ nếu bạn xông thường ngày. Đây là món quyết định mọi thứ khác.
Thứ hai: kẹp và chén cát dập lửa. Hai món rẻ nhất nhưng giữ cho tay và nhà an toàn. Có chúng trước khi xông lần đầu.
Thứ ba: khay và hộp đựng hương kín. Khay gom mọi thứ vào một chỗ; hộp kín giữ hương khỏi ẩm và khỏi lẫn mùi. Có thể dùng hộp thuỷ tinh có nắp đang có trong bếp.
Sau vài tháng: món bổ sung theo nhu cầu. Nắp úp vừa đĩa nếu hay phải dập giữa chừng; tấm lót mica rời cho bếp điện nếu nhựa bám nhiều; lư nhỏ có quai nếu muốn mang đi từng phòng tiện hơn đĩa.
Không cần vội. Lư than, bàn ép tro, khuôn, bộ dụng cụ hương đầy đủ chỉ nên tính tới khi bạn đã xông đều đặn và biết mình thích cách nào. Căn hộ nhỏ, mỗi món thêm là thêm một thứ phải cất và lau.
Giữ bộ đồ luôn sẵn sàng
Sau mỗi lần xông, dành năm phút: đợi đĩa nguội, gạt cát đen, lau kẹp, kiểm tra hộp hương còn bao nhiêu, đặt mọi thứ về khay. Lần sau chỉ cần nhấc khay xuống là dùng được ngay. Đây là cách đơn giản để giữ nếp xông mà không biến nó thành việc lỉnh kỉnh.
Mỗi vài tháng, dành một buổi rà lại khay: bột xông đã quá lâu, ẩm, mất mùi thì thay; cát lót đã xám thì rửa; bếp điện kiểm tra dây và phích. Vào mùa nồm, thêm gói hút ẩm vào hộp hương và đậy kín, vì căn hộ đóng cửa nhiều thường giữ ẩm lâu hơn nhà thoáng.
Nếu bạn chuyển nhà hay đi xa lâu ngày, đổ hết cát và tro, lau sạch, để bếp điện trong hộp, cất hương trong túi kín. Đồ xông được chăm như đồ bếp sẽ dùng được nhiều năm.
Khi có khách ở lại vài ngày, cất khay vào chỗ kín hơn hoặc báo trước cho khách biết chỗ đó có lửa, nhất là khi khách đi cùng trẻ nhỏ. Một khay đồ xông gọn gàng trên kệ cao là thứ dễ quên đối với người nhà nhưng lại hấp dẫn với đứa trẻ lần đầu tới chơi.
Câu hỏi thường gặp
Căn hộ không có ban công có xông được không?
Được nếu có cửa sổ mở được và quạt hút. Dùng bếp xông điện hoặc lượng bột rất nhỏ, xông ở phòng có cửa sổ, mở cửa trong và sau khi xông. Không có lối thông gió nào thì nên chọn túi thơm không đốt.
Có nên xông ở ban công cho đỡ khói trong nhà không?
Ban công thoáng hơn nhưng gió làm tàn bay và khói có thể vào nhà hàng xóm. Đặt khay ở góc khuất gió, xa đồ phơi, cây khô, và kiểm tra nội quy toà nhà về việc đốt ngoài ban công.
Đầu báo khói kêu khi đang xông thì làm gì?
Úp nắp dập nguồn xông, mở cửa sổ, quạt cho khói thoát khỏi khu vực đầu báo. Liên hệ ban quản lý theo quy trình của toà nhà nếu báo động đã truyền đi. Lần sau xông xa đầu báo hơn và lượng ít hơn.
Bộ đồ xông có cần nhiều tiền không?
Không. Phần lớn món có thể là đồ sẵn trong nhà: đĩa sứ dày, kẹp gắp đá, chén nhỏ đựng cát, khay trà cũ. Món đáng đầu tư nhất, nếu xông thường ngày, là một bếp xông điện có nguồn gốc rõ ràng.
Có thể để khay đồ xông trong phòng ngủ không?
Cất thì được nếu ở kệ cao và đồ đã nguội. Nhưng không xông trong phòng ngủ khi có người đang ngủ hay sắp ngủ; xông trước, mở cửa cho thoáng rồi mới vào ngủ.