Xông phòng ngủ đúng cách là xông trước giờ ngủ ít nhất một đến hai tiếng, khi phòng mở cửa, rồi để khói tan hết, dọn lư ra ngoài, mới đóng cửa đi ngủ. Không để nụ trầm, bột xông, than xông hay nến cháy trong phòng khi đã nằm, và tuyệt đối không xông than trong phòng đóng kín vào ban đêm.
Nhiều người thích một chút mùi trầm hay mùi quế trong phòng ngủ vì thấy dễ chịu, gợi nếp nhà. Đó là sở thích chính đáng. Nhưng phòng ngủ là nơi người ta ở lâu nhất, thở chậm và sâu, cửa thường đóng, nên khói trong phòng ngủ cần được cân nhắc kỹ hơn mọi nơi khác trong nhà. Bài dưới tách rõ việc nên làm, việc không nên làm và những cách có mùi mà không có khói.
Vì sao phòng ngủ cần cẩn trọng hơn phòng khách
Một phòng ngủ trung bình ở nhà phố hay căn hộ thường nhỏ hơn phòng khách, ít cửa hơn, và đóng cửa suốt đêm để giữ máy lạnh hoặc giữ riêng tư. Trong sáu đến tám tiếng ngủ, người nằm thở liên tục lượng không khí trong căn phòng nhỏ đó. Bất cứ thứ gì còn lơ lửng trong không khí, từ bụi mịn của khói tới mùi hắc của chất kết dính, đều được hít vào nhiều lần.
Khi ngủ, con người cũng không tự nhận ra mình đang khó chịu. Ban ngày ngửi khói hơi cay là ta mở cửa; ban đêm, khói đọng lại mà người ngủ chỉ trở mình, sáng dậy thấy khô họng, nặng đầu mà không biết vì sao. Với than xông thì nguy hiểm hơn hẳn: than cháy trong phòng kín sinh khí CO, không màu, không mùi, có thể làm người ngủ ngộ độc mà không kịp tỉnh. Mỗi mùa lạnh, báo chí vẫn đưa tin các vụ ngộ độc khí than khi sưởi trong phòng kín.
Vì vậy, ở phòng ngủ, nguyên tắc đi trước mọi chuyện mùi là: lửa tắt hẳn, khói tan hết, lư ra khỏi phòng trước khi người nằm xuống. Mùi hương còn lại thoang thoảng trên gối, rèm là đủ.
Trình tự xông phòng ngủ buổi tối
Một trình tự đơn giản mà nhiều nhà làm được hằng tuần, không mất nhiều công:
- Khoảng hai tiếng trước giờ ngủ, mở cửa sổ và cửa phòng; tắt điều hoà, tắt quạt thổi thẳng vào lư.
- Đặt lư hoặc đĩa có lót tro trên bàn trang điểm, kệ đầu tủ, cách giường, rèm và chăn gối ít nhất một sải tay.
- Đốt một lượng nhỏ: một nụ trầm nhỏ hoặc một nhúm bột xông, theo hướng dẫn trên bao.
- Người trong nhà ở gần đó, không đi tắm lâu hay ra ngoài khi hương đang cháy.
- Khi hương tàn và tro nguội, mang cả đĩa ra khỏi phòng, đặt ở chỗ không cháy, xa trẻ nhỏ.
- Để cửa mở thêm hai mươi đến ba mươi phút cho khói còn đọng thoát hết.
- Đóng cửa, bật điều hoà nếu cần, kiểm tra lại không còn tàn lửa nào trên sàn rồi mới đi ngủ.
Nếu bạn ngủ sớm và về nhà muộn, hãy dời việc xông sang buổi chiều cuối tuần, khi có thời gian mở cửa lâu. Xông vội lúc nửa đêm rồi đóng cửa ngủ luôn là kiểu xông nên tránh nhất.
Những cách tạo mùi cho phòng ngủ, xếp theo lượng khói
Không phải cách tạo mùi nào cũng cần lửa. Bảng dưới xếp từ nhiều khói tới không khói, để mỗi nhà chọn theo hoàn cảnh:
| Cách | Khói | Hợp với phòng ngủ khi | Không hợp khi |
|---|---|---|---|
| Than xông kèm trầm, quế | Nhiều, có khí CO | Gần như không bao giờ trong phòng ngủ | Phòng kín, ban đêm, có người ngủ |
| Bột xông đốt trên đĩa | Vừa đến nhiều | Xông sớm, mở cửa, dọn trước khi ngủ | Phòng nhỏ không cửa sổ |
| Nụ trầm, nhang không tăm | Vừa | Xông sớm, một nụ nhỏ | Người dị ứng, hen nằm phòng đó |
| Trầm hơ trên bếp điện | Rất ít | Muốn mùi trầm mà ít khói | Để chạy qua đêm (vẫn là thiết bị nóng) |
| Máy khuếch tán tinh dầu | Không khói, có hơi nước | Chạy ngắn trước giờ ngủ | Nhà nuôi mèo, chim; trẻ sơ sinh |
| Túi thơm thảo mộc khô | Không | Đặt trong tủ, đầu giường | Gần như không có trường hợp xấu |
Với phòng ngủ, hai dòng cuối là lựa chọn an toàn nhất cho dùng thường xuyên. Phần xông khói nên dành cho dịp, chẳng hạn cuối tuần, đầu tháng, sau khi giặt rèm, chứ không phải đêm nào cũng đốt.
Ai không nên ngủ trong phòng vừa xông
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Đường thở của trẻ nhỏ hẹp và nhạy. Phòng có trẻ sơ sinh không nên đốt bất cứ thứ gì sinh khói; nếu cả nhà muốn giữ nếp xông, hãy xông các phòng khác khi trẻ không có ở đó.
Người bị hen, viêm mũi dị ứng, bệnh phổi mạn tính. Khói có thể gây ho, nghẹt mũi, khò khè. Với những người này, phòng ngủ nên là nơi không khói; nếu muốn có mùi, dùng túi thơm và hỏi bác sĩ trước khi dùng tinh dầu.
Thai phụ. Nên hạn chế hít khói nói chung. Mùi trầm dịu chưa chắc đã dễ chịu với người đang nghén. Cứ để người trong cuộc quyết định, và khi có khó chịu thì bỏ hẳn.
Người già yếu, người có bệnh tim mạch. Họ ít khi tự mở cửa khi thấy khó chịu. Người nhà nên làm thay việc xông sớm, mở cửa, dọn lư.
Thú cưng ngủ chung phòng. Chim cảnh rất nhạy khói; mèo nhạy với nhiều loại tinh dầu. Nếu thú cưng ngủ trong phòng, chọn túi thơm khô đặt chỗ chúng không với tới.
Phòng ngủ có mùi ẩm, mùi chăn gối: xông có giúp được không
Nhiều người xông phòng ngủ vì muốn át mùi ẩm, mùi chăn gối lâu ngày. Hương chỉ phủ lên mùi cũ một lúc, không lấy đi được nguồn mùi. Mùi ẩm thường đến từ tường thấm, góc tủ ít gió, nệm lâu không phơi; mùi chăn gối đến từ mồ hôi, dầu da tích lại trong vải. Những thứ đó phải giặt, phơi, lau khô, mở cửa đón nắng mới hết.
Thứ tự hợp lý là: giặt vỏ chăn gối, phơi nệm hoặc dựng nghiêng cho thoáng mặt dưới, lau tủ, kéo rèm mở cửa cả buổi sáng. Sau khi phòng đã sạch và khô, một lần xông nhẹ buổi chiều sẽ cho mùi dễ chịu hơn rất nhiều, vì mùi hương không còn phải tranh với mùi ẩm. Ngược lại, xông trong phòng đang ẩm mốc chỉ ra một thứ mùi lẫn lộn, khói lại bám vào vải ẩm lâu hơn.
Mùa nồm ở miền Bắc, tường và sàn đọng nước, không nên mở cửa lúc không khí ngoài trời ẩm hơn trong nhà. Khi đó nên chọn buổi trưa khô ráo nhất để mở cửa xông, hoặc dùng túi thơm khô trong tủ, đợi hết nồm hãy xông.
Dấu hiệu phòng ngủ đang bị xông quá tay
Nếu sáng dậy thấy một trong những dấu hiệu dưới đây, hãy giảm lượng, xông sớm hơn hoặc chuyển sang cách không khói:
- Khô họng, ho khan, nghẹt mũi vào buổi sáng mà ban ngày lại hết.
- Đau đầu âm ỉ, nặng đầu khi thức dậy, nhất là những đêm có xông.
- Rèm, vỏ gối có mùi khói cũ, mùi khét nhẹ thay vì mùi thơm.
- Mặt kính cửa sổ, chụp đèn, cánh quạt có lớp bám vàng hoặc xám mờ.
- Trẻ nhỏ hay người già trong phòng hắt hơi, dụi mắt nhiều hơn thường lệ.
- Đầu báo khói trong phòng (nếu có) kêu khi đang xông.
Riêng các dấu hiệu nặng như chóng mặt, buồn nôn, lơ mơ khó đánh thức sau đêm có đốt than trong phòng là dấu hiệu khẩn cấp có thể do khí CO: mở hết cửa, đưa người ra chỗ thoáng và gọi cấp cứu ngay, không chờ xem có đỡ không.
Giữ mùi dễ chịu trong phòng ngủ mà không cần đốt mỗi tối
Mùi phòng ngủ dễ chịu lâu nhất khi nền của căn phòng sạch: chăn ga giặt đều, nệm được phơi, tủ không chật, góc phòng không đọng ẩm. Trên nền đó, chỉ cần một ít mùi là đủ. Một túi vải nhỏ đựng vài thanh quế, vài cánh hồi, ít vỏ bưởi phơi khô đặt ở đầu tủ hay trong ngăn kéo có thể giữ mùi nhẹ cả tuần. Mùi quá nhạt thì bóp nhẹ túi cho thảo mộc toả hương, mùi hết hẳn thì thay.
Nếu thích mùi trầm, có thể hơ một miếng trầm nhỏ trên bếp điện vào buổi chiều, sau đó cất bếp ra ngoài trước khi ngủ. Mùi trầm hơ ít khói hơn nụ trầm đốt và bám vào phòng khá lâu. Với máy khuếch tán tinh dầu, nên để chạy ngắn, vài chục phút trước giờ ngủ rồi tắt, không bật suốt đêm, và luôn vệ sinh bình chứa để không có nấm mốc.
Xông khói thì để dành cho những dịp mình thực sự muốn: chiều cuối tuần dọn phòng, đầu tháng theo nếp nhà, hay sau khi thay rèm mới. Cách giữ nhịp như vậy vừa giữ được cái thú của hương, vừa không đổi giấc ngủ lấy làn khói.
Phòng ngủ trong căn hộ, phòng trọ và phòng có máy lạnh
Phòng ngủ căn hộ chung cư thường có một cửa sổ nhỏ hoặc chỉ có cửa ra lô gia, máy lạnh chạy gần như cả năm ở miền Nam. Ở kiểu phòng này, luồng gió để đẩy khói ra ngoài rất yếu, nên lượng hương phải giảm hẳn so với nhà phố. Một nụ trầm nhỏ trong phòng mười hai mét vuông có cửa sổ đóng là đủ làm cả phòng mờ khói. Nếu muốn xông, hãy chọn buổi chiều cuối tuần, mở cửa phòng ra phòng khách và mở cửa ban công để tạo đường gió xuyên căn hộ.
Nhiều căn hộ có đầu báo khói gắn trần trong phòng ngủ. Khói bốc thẳng lên từ lư đặt gần đó có thể làm đầu báo kêu, có toà nhà còn nối báo động về phòng bảo vệ. Đặt lư xa vị trí đầu báo, đốt lượng nhỏ, và tìm hiểu quy định của toà nhà về việc đốt hương trong căn hộ trước khi làm.
Phòng trọ nhỏ, một cửa sổ, nấu ăn và ngủ chung một không gian thì càng nên hạn chế khói. Ở đây túi thảo mộc khô, vỏ bưởi phơi, một miếng gỗ thơm là đủ, vừa rẻ vừa không có lửa. Với phòng có máy lạnh, nhớ tắt máy khi xông và chỉ bật lại khi khói đã tan hết; khói hút vào dàn lạnh sẽ làm máy ám mùi khét rất lâu, và lớp muội bám vào lưới lọc còn làm máy chạy kém hơn.
Nếu chủ nhà cho thuê có quy định không đốt hương, không dùng lửa trần trong phòng, hãy tôn trọng quy định đó. Mùi dễ chịu có nhiều cách tạo, còn một vụ cháy trong dãy trọ thì ảnh hưởng tới rất nhiều người.
Câu hỏi thường gặp
Đốt trầm trong phòng ngủ rồi ngủ luôn có sao không?
Không nên. Khi ngủ cửa thường đóng, khói và bụi mịn đọng lại trong phòng nhỏ suốt nhiều giờ, dễ gây khô họng, nghẹt mũi, nặng đầu, và trầm cháy dở là nguồn lửa không ai trông. Nên đốt sớm, mở cửa, dọn lư ra ngoài khi hương tàn rồi mới đi ngủ.
Có được dùng than để xông phòng ngủ cho ấm và thơm không?
Không. Than cháy trong phòng kín sinh khí CO không màu không mùi, có thể gây ngộ độc nặng cho người ngủ mà họ không kịp nhận ra. Than xông chỉ nên dùng ở nơi thông thoáng, có người thức trông, và phải dọn ra ngoài, tắt hẳn trước khi đóng cửa nghỉ.
Máy khuếch tán tinh dầu chạy suốt đêm trong phòng ngủ được không?
Nên tránh. Chạy suốt đêm làm phòng ẩm hơn, mùi đậm dần gây nặng đầu, và bình chứa dễ sinh nấm mốc nếu không rửa thường xuyên. Cách hợp lý là chạy ngắn trước giờ ngủ rồi tắt. Nhà nuôi mèo, chim hoặc có trẻ sơ sinh nên hỏi bác sĩ, bác sĩ thú y trước khi dùng.
Xông phòng ngủ bao lâu một lần là vừa?
Không có con số chung. Nhiều nhà chỉ xông vào dịp như cuối tuần, đầu tháng, ngày rằm hay sau khi dọn phòng, còn ngày thường giữ phòng sạch và thoáng là đủ. Nếu thấy rèm, gối ám mùi khói hoặc sáng dậy khô họng, đó là dấu hiệu nên giãn ra.
Phòng ngủ không có cửa sổ có xông được không?
Phòng không có cửa sổ thì khói không có đường thoát, nên không hợp để đốt hương. Có thể dùng túi thơm thảo mộc khô, hoặc hơ trầm bằng bếp điện ngắn với cửa phòng mở và quạt hướng ra ngoài. Nếu phòng thường xuyên bí, cần tính chuyện quạt hút hay thông gió trước khi nghĩ đến mùi.
Xông phòng ngủ có giúp ngủ ngon hơn không?
Một căn phòng sạch, thoáng, có mùi dễ chịu có thể khiến bạn thấy thư thái hơn khi lên giường, nhưng đó là cảm nhận cá nhân chứ không phải phương pháp chữa mất ngủ. Nếu mất ngủ kéo dài, hãy gặp bác sĩ. Khói xông còn có thể làm giấc ngủ tệ hơn nếu xông sát giờ ngủ.