Xông hương cửa hàng nhỏ, quán nước nên làm trước giờ mở cửa ít nhất nửa tiếng, lượng rất nhỏ, đặt đĩa ở lối đi xa hàng hoá, rồi để khói tan trước khi khách vào; mục tiêu là một mùi thoang thoảng dễ chịu, không phải làn khói đón khách. Nhiều người bán hàng giữ thói quen đốt trầm hay đốt ít bột mỗi sáng mở cửa như một nếp, giống quét sân, tưới cây.
Bài này nói về xông thường ngày ở cửa hàng, không nói chuyện tẩy uế khai trương hay đầu năm, và không hứa chuyện đắt hàng. Nó tập trung vào ba câu hỏi người bán hàng hay gặp: xông thế nào để hàng không ám mùi, để khách không khó chịu, và để an toàn khi cửa hàng chất đầy hàng dễ cháy.
Vì sao cửa hàng khác nhà ở khi xông
Cửa hàng là nơi người lạ ra vào cả ngày. Khách không chọn được mùi của cửa hàng; họ chỉ chọn có ở lại hay không. Một mùi trầm nhẹ có thể làm khách thấy cửa hàng ấm cúng, chỉn chu. Một làn khói đặc lại làm khách ho, cay mắt, đi ra. Người bán hàng lâu năm thường hiểu rõ ranh giới này và giữ lượng hương rất ít.
Cửa hàng cũng chất nhiều hàng hoá dễ ám mùi: vải, quần áo, giày dép, sách vở, giấy gói quà, đồ ăn khô. Khói bám vào vải còn lâu hơn bám vào tường. Khách mua áo về mặc vẫn còn mùi khói là trải nghiệm không ai muốn. Với quán ăn, quán nước, mùi hương còn tranh với mùi đồ ăn, cà phê, trà, những mùi chính khách tìm đến.
Cũng nên nhớ rằng nhân viên đứng trong cửa hàng suốt ngày. Khách chỉ ghé vài phút, nhưng người bán hít không khí đó tám, mười tiếng. Một lượng khói khách thấy không đáng kể vẫn có thể làm người đứng quầy khô họng sau vài tuần nếu ngày nào cũng đốt nhiều.
Cuối cùng, cửa hàng là nơi có nhiều nguy cơ cháy hơn nhà ở: thùng các-tông, hàng hoá xếp sát nhau, ổ điện nối dài, có nơi còn bếp gas. Lửa trần ở đây cần được quản lý chặt hơn. Vì vậy cách xông cửa hàng gói trong ba chữ: ít, sớm, xa.
Trình tự xông buổi sáng trước giờ mở cửa
Một trình tự gọn mà nhiều tiệm áp dụng, mất chừng mười lăm phút:
- Kéo cửa cuốn lên ít nhất một nửa, mở cửa sau nếu có để tạo gió lùa.
- Quét và lau sàn lối đi; bụi bẩn và mùi đêm qua đi ra trước.
- Đặt đĩa sứ hoặc khay kim loại có lót tro ở lối đi gần cửa ra vào, trên nền gạch, cách kệ hàng ít nhất một sải tay.
- Đốt một lượng rất nhỏ: một nụ trầm nhỏ hoặc một nhúm bột bằng đầu ngón tay. Không cần nhiều hơn cho một gian hàng.
- Trong lúc hương cháy, xếp hàng, kiểm quầy, nhưng không rời khỏi cửa hàng.
- Khi hương tàn, kiểm tra tro nguội, dời đĩa vào chỗ khuất an toàn hoặc đổ tro đã dập nước.
- Chờ thêm mười đến mười lăm phút cho khói tan rồi mới mở cửa đón khách.
Nếu cần bột xông đóng gói sẵn, có hướng dẫn trên bao, có thể tham khảo ở vatpham.com.
Xông theo từng loại cửa hàng
Mỗi loại hàng có mức chịu khói khác nhau. Bảng dưới gợi ý cách điều chỉnh:
| Loại cửa hàng | Mức xông gợi ý | Lưu ý riêng |
|---|---|---|
| Tiệm quần áo, vải, giày dép | Rất nhẹ hoặc không khói | Vải ám khói nhanh; chuộng túi thơm, tinh dầu |
| Tiệm tạp hoá, đồ khô | Nhẹ, xông sớm | Phủ hàng thực phẩm hở; xa thùng các-tông |
| Quán cà phê, trà | Rất nhẹ hoặc không | Mùi hương tranh với mùi cà phê, trà; khách đến vì mùi đồ uống |
| Quán ăn | Không xông trong giờ nấu | Xông cuối ngày khi đã tắt bếp; xa bếp gas |
| Tiệm sách, văn phòng phẩm | Không khói | Giấy dễ cháy và ám mùi; túi thơm thảo mộc |
| Tiệm đồ gỗ, gốm, đồ trang trí | Nhẹ | Hợp mùi trầm; vẫn xa đồ gỗ sơn mới, giấy gói |
| Tiệm hoa | Không xông | Hương hoa là chính; khói làm hoa nhanh héo, lẫn mùi |
Cửa hàng trong trung tâm thương mại, chợ có mái che chung, siêu thị mini trong toà nhà thường có nội quy riêng về lửa trần; khi đó hỏi ban quản lý trước, không tự ý đốt.
Những lỗi khiến xông cửa hàng phản tác dụng
Đốt nhiều để "đón khách". Khách bước vào gặp khói đặc thường quay ra. Mùi hương có tác dụng khi khách cảm nhận nó mơ hồ, không khi nó đập vào mặt.
Xông ngay giữa giờ đông khách. Lửa trần giữa lúc người ra vào đông, trẻ con chạy nhảy, nhân viên bận rộn là lúc dễ đổ đĩa nhất.
Để đĩa hương trên quầy thu ngân. Quầy có giấy tờ, tiền giấy, hoá đơn, máy in; khói bốc thẳng vào mặt người đứng quầy cả buổi.
Đặt đĩa sát cửa cuốn đang đóng một nửa. Người khom lưng chui qua cửa có thể đá đổ đĩa; tàn lửa bắn vào chân khách.
Dùng hương rẻ không rõ nguồn. Khói hắc, mùi hoá chất làm cửa hàng có mùi rẻ tiền, ngược với ý muốn.
Xông để che mùi hôi. Mùi cống, mùi ẩm, mùi chuột trong kho phải xử lý từ nguồn. Khói che một lúc rồi mùi hôi trở lại, trộn với mùi khói còn khó chịu hơn.
Hương và trải nghiệm của khách: hiểu cho đúng
Các cửa hàng lớn trên thế giới đầu tư khá nhiều vào mùi hương của không gian bán lẻ, và có một nhánh nghiên cứu về ảnh hưởng của mùi trong cửa hàng tới cảm nhận của khách. Điều các nghiên cứu ấy cho thấy khá nhất quán là: mùi dễ chịu, hợp với loại hàng, ở cường độ vừa phải có thể làm khách thấy không gian dễ chịu hơn; mùi quá mạnh hoặc không hợp thì ngược lại. Không có mùi nào biến cửa hàng thành nơi đông khách.
Một điểm ít người để ý là mũi người bán quen mùi rất nhanh. Sau mười lăm phút đứng trong cửa hàng, người bán gần như không còn ngửi thấy mùi trầm mình đốt, trong khi khách vừa bước vào lại thấy rõ. Vì vậy hãy nhờ người thân hay bạn bè ghé qua và nói thật cảm nhận của họ, hoặc tự đi ra ngoài vài phút rồi quay vào để ngửi lại như một người khách.
Với cửa hàng nhỏ Việt Nam, bài học thực tế là: chọn mùi hợp với hàng. Tiệm đồ gỗ, đồ gốm, tiệm trà hợp mùi trầm ấm; tiệm quần áo trẻ trung hợp mùi tươi nhẹ hơn, có khi không cần mùi gì ngoài mùi vải sạch. Quán cà phê thì mùi cà phê rang đã là mùi đẹp nhất.
Theo tập quán, nhiều người bán hàng xông mỗi sáng để thấy yên lòng khi mở cửa, coi như một nghi thức bắt đầu ngày làm việc. Giữ nếp đó là chuyện của mỗi người, và nó có giá trị riêng. Chỉ cần đừng kỳ vọng làn khói làm thay việc của hàng tốt, giá rõ ràng và người bán tử tế.
An toàn lửa trong cửa hàng nhỏ
Cửa hàng nhỏ thường thiếu lối thoát thứ hai, hàng hoá chất cao, ổ điện nối dài nhiều. Một đám cháy nhỏ ở đây lan rất nhanh. Vì vậy, nếu giữ thói quen xông, cửa hàng nên có một bình chữa cháy xách tay đặt gần cửa, còn hạn, và người bán biết cách dùng. Đĩa xông luôn đặt trên nền không cháy, có lót tro hoặc cát, không bao giờ đặt trên thùng các-tông, kệ gỗ, hay dưới tấm bạt.
Tro xông đổ ra phải nguội hẳn. Nhiều vụ cháy rác bắt đầu từ việc đổ tro còn âm ỉ vào thùng rác có giấy, ni-lông. Hãy dập tro bằng một ít nước, chờ thêm vài phút, rồi mới gói lại bỏ đi. Cuối ngày, trước khi kéo cửa, kiểm tra lại chỗ đặt đĩa một lần nữa.
Cửa hàng có người làm thuê, hãy giao rõ ai phụ trách việc xông và trông lửa mỗi sáng, ai kiểm tra cuối ngày. Việc "ai cũng làm" thường biến thành "không ai làm". Nếu cửa hàng có người làm đang mang thai, có bệnh hô hấp, nên bố trí để họ không phải ở gần khói, hoặc chuyển sang cách không khói.
Khi nào chuyển sang cách không khói
Có nhiều trường hợp cửa hàng nên bỏ hẳn khói: cửa hàng trong toà nhà có đầu báo khói, cửa hàng bán vải vóc giấy tờ, quán ăn quán nước, tiệm có trẻ nhỏ, người già hay ra vào, và mọi nơi nội quy cấm lửa trần. Ở những nơi đó, máy khuếch tán tinh dầu chạy ngắn vào buổi sáng, túi thảo mộc khô treo ở góc quầy, hay đơn giản là một bình hoa có mùi nhẹ đều tạo được không khí dễ chịu.
Nếu vẫn muốn mùi trầm, có thể hơ một miếng trầm nhỏ trên bếp điện ở góc quầy trước giờ mở cửa, tắt bếp trước khi khách vào. Mùi trầm hơ sạch hơn mùi trầm đốt, gần như không khói, và không có tàn lửa.
Danh bạ của trang có các cơ sở trầm hương, nhang, tinh dầu trên nhiều tỉnh thành; có trong danh bạ chỉ có nghĩa là cơ sở có đăng ký kinh doanh, không có nghĩa là hàng tốt, nên vẫn cần hỏi nguồn gốc và thành phần trước khi mua.
Cửa hàng mặt phố, ki-ốt nhỏ và gian hàng trong nhà ống
Cửa hàng mặt phố có cửa cuốn rộng thường thoáng ở phía trước nhưng bí ở phía trong, nhất là khi phía sau là kho hàng. Khói đặt ở lối đi gần cửa sẽ lan vào trong theo gió, rồi quay ra. Nếu đặt sâu trong cửa hàng, khói dễ đọng ở góc kho. Vì vậy chỗ đặt hợp lý nhất là giữa lối đi chính, nửa phía ngoài cửa hàng.
Ki-ốt nhỏ vài mét vuông ở chợ, ở sảnh chung cư, trong trung tâm thương mại thì gần như không có chỗ cho lửa trần an toàn. Hàng hoá ở sát chân, người bán ngồi ngay đó cả ngày, khách đứng sát quầy. Với ki-ốt, túi thảo mộc khô treo ở góc, hoặc không dùng mùi gì, là lựa chọn hợp lý. Nhiều nơi còn cấm lửa trần trong ki-ốt.
Gian hàng ở tầng trệt nhà ống, phía trên là nơi gia đình ở, cần nghĩ thêm một bước: khói từ cửa hàng sẽ theo cầu thang lên các tầng trên. Nếu xông cửa hàng buổi sáng trong khi trên lầu còn người ngủ hay trẻ nhỏ, hãy đóng cửa cầu thang hoặc chờ cả nhà dậy hết, mở cửa tầng thượng cho khói thoát lên trên. Với kiểu nhà này, xông cửa hàng và xông nhà ở nên tách làm hai việc riêng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên xông cửa hàng mỗi sáng không?
Nhiều người bán hàng giữ thói quen này như một nếp mở cửa. Nếu xông, hãy dùng lượng rất nhỏ, xông trước giờ mở cửa và để khói tan trước khi khách vào. Với cửa hàng vải, giấy, quán ăn hoặc nơi có nội quy cấm lửa trần, nên chọn cách không khói.
Xông cửa hàng có làm đắt hàng hơn không?
Không có cơ sở nào cho thấy làn khói làm cửa hàng đông khách hơn. Mùi dễ chịu, nhẹ, hợp với loại hàng có thể giúp không gian dễ chịu hơn, nhưng hàng tốt, giá rõ ràng và cách phục vụ mới là thứ giữ khách. Xông nên coi là nếp quen để người bán yên lòng.
Quần áo trong tiệm bị ám mùi khói phải làm sao?
Treo hàng ra chỗ thoáng gió vài giờ, mùi nhẹ sẽ tan. Mùi đậm trên hàng chưa bán thì khó xử lý hơn vì không giặt được, nên tốt nhất là ngừng xông khói trong tiệm vải, chuyển sang túi thơm hoặc tinh dầu nhẹ, và giữ cửa thoáng.
Quán ăn có nên đốt trầm không?
Không nên đốt trong giờ nấu và giờ phục vụ vì mùi trầm tranh với mùi món ăn, khói và tro có thể rơi vào thức ăn, và lửa trần gần bếp gas là nguy cơ. Nếu muốn giữ nếp, xông cuối ngày khi đã tắt bếp, cất đồ ăn, và để thoáng qua đêm.
Cửa hàng trong chợ có mái che chung có được xông không?
Thường phải theo nội quy của ban quản lý chợ, nhiều chợ cấm lửa trần vì hàng hoá san sát và từng có sự cố cháy. Hãy hỏi ban quản lý trước. Nếu không được đốt, có thể dùng túi thảo mộc khô hoặc hơ trầm bằng bếp điện ở mức thấp nếu được phép dùng điện.
Tro xông ở cửa hàng đổ ở đâu cho an toàn?
Dập tro bằng một ít nước, chờ vài phút cho nguội hẳn, gói lại rồi mới bỏ vào thùng rác. Không đổ tro còn ấm vào thùng rác có giấy, ni-lông, các-tông. Cuối ngày kiểm tra lại chỗ đặt đĩa trước khi kéo cửa.