Tủ quần áo, tủ giày có mùi chủ yếu vì ẩm, vì mồ hôi còn trong vải và giày, vì đồ chưa khô hẳn đã cất vào; muốn tủ thơm phải làm khô và cho tủ "thở" trước, rồi mới đặt túi thảo mộc khô hay miếng gỗ thơm. Trong tủ thì không đốt gì: không nụ trầm, không bột xông, không nến, kể cả khi tủ đang mở.
Nếp xưa của nhiều nhà Việt là bỏ vài thanh quế, vài lát vỏ bưởi phơi khô vào rương, vào tủ áo. Cách đó vẫn dùng tốt hôm nay, chỉ cần hiểu vì sao nó có tác dụng về mùi và lúc nào nó không đủ. Bài này đi từ nguyên nhân mùi tới cách đặt túi thơm, những lỗi hay gặp và chuyện quần áo ám mùi khói sau khi xông nhà.
Vì sao tủ áo, tủ giày lại có mùi
Tủ là một khoảng không kín, ít gió. Bất cứ chút ẩm nào đưa vào, từ chiếc áo phơi chưa khô, từ đôi giày vừa đi mưa, từ bức tường thấm phía sau, đều ở lại trong đó nhiều ngày. Hơi ẩm cộng với bụi vải, mồ hôi, dầu da là môi trường tốt cho nấm mốc và vi khuẩn sinh mùi. Mùi ẩm mốc vì vậy là mùi phổ biến nhất của tủ áo, còn tủ giày thì thêm mùi chua của mồ hôi chân.
Mùa nồm ở miền Bắc, mùa mưa ở miền Nam và miền Trung, tủ kê sát tường ngoài hay tường nhà vệ sinh thường bị nặng hơn. Tủ gỗ công nghiệp mới còn có mùi keo, mùi sơn trong những tuần đầu, khác với mùi ẩm. Tủ giày đặt ở lối vào, gần cửa, nhận thêm bụi đường và hơi nước từ sân.
Hiểu nguồn mùi như vậy để thấy túi thơm chỉ là phần sau. Nếu tủ đang ẩm, túi thơm sẽ hút ẩm, mất mùi và có khi mốc theo. Nếu giày còn ẩm mồ hôi, mùi quế không đủ át. Làm khô tủ và đồ trong tủ luôn là bước một.
Làm khô và dọn tủ trước khi đặt túi thơm
Một lần dọn tủ kỹ theo các bước dưới đây, sau đó chỉ cần duy trì:
- Chọn ngày nắng, khô. Lấy hết đồ ra, mở toang cánh tủ và cửa sổ phòng.
- Lau trong tủ bằng khăn ẩm vắt thật kiệt, rồi lau lại bằng khăn khô. Góc có đốm mốc thì làm sạch kỹ và để khô hẳn.
- Phơi quần áo cất lâu, chăn mền, túi vải ra nắng nhẹ vài giờ; đồ màu đậm phơi mặt trái.
- Giày dép: rút lót giày, phơi riêng; giày vải giặt theo hướng dẫn; giày da lau sạch, để khô nơi râm thoáng.
- Kiểm tra tường phía sau tủ có thấm không; nếu có, kê tủ cách tường vài phân cho thoáng.
- Để tủ trống mở cửa ít nhất nửa ngày rồi mới xếp đồ vào lại, không xếp quá chật.
- Đặt túi thơm hoặc gỗ thơm vào sau cùng, theo gợi ý ở mục dưới.
Với tủ gỗ công nghiệp mới, mùi keo sẽ giảm dần nếu để tủ mở thông gió nhiều ngày; đặt túi thơm sớm chỉ trộn mùi keo với mùi thảo mộc.
Chọn thứ đặt trong tủ: thảo mộc khô, gỗ thơm và các lựa chọn khác
Mỗi thứ có mùi và độ bền khác nhau. Nên thử từng thứ một để biết nhà mình hợp mùi nào:
| Thứ đặt trong tủ | Mùi | Độ bền mùi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Quế thanh, hồi cánh trong túi vải | Cay ấm, rõ | Vài tuần, bóp nhẹ cho dậy mùi | Không để quế chạm trực tiếp vải trắng ẩm |
| Vỏ bưởi, vỏ cam quýt phơi thật khô | Tươi, the | Ngắn hơn quế; mất mùi khi hút ẩm | Phơi giòn mới dùng, ẩm là dễ mốc |
| Sả, lá chanh, lá bưởi phơi khô | Tươi, nhẹ | Ngắn | Hợp tủ giày, thay thường xuyên |
| Miếng gỗ thơm (bách, tuyết tùng, quế chi) | Mùi gỗ dịu | Lâu; chà nhám nhẹ mặt gỗ để dậy mùi lại | Chọn gỗ có nguồn gốc rõ, không gỗ quý hiếm |
| Túi than hoạt tính, gói hút ẩm | Không mùi, giảm mùi | Theo hướng dẫn trên bao | Để xa tầm tay trẻ; không phải hương |
| Bánh xà phòng thơm còn bọc giấy | Thơm sạch | Khá lâu | Không để sát vải màu tối dễ ố |
Gói hút ẩm và than hoạt tính không tạo mùi thơm nhưng rất hợp với tủ giày và tủ kê sát tường ẩm. Nhiều nhà dùng song song: một gói hút ẩm ở đáy tủ, một túi quế ở ngăn treo.
Vì sao không đốt hương trong tủ và không hun khói quần áo
Tủ là hộp kín chứa toàn vật dễ cháy. Vải, giấy, gỗ, túi ni-lông: chỉ một tàn lửa rơi xuống là đủ bắt cháy, và cháy trong tủ thường không ai thấy cho đến khi khói tràn ra.
Khói ám vào vải lâu hơn mùi hương. Phần mùi hương thì nhẹ và tan nhanh; phần khói thì bám vào sợi vải, lâu ngày thành mùi khét cũ, áo mặc ra đường có mùi như vừa đứng cạnh bếp.
Khói làm ố vải sáng màu. Muội và nhựa của khói có thể để lại vệt vàng trên áo trắng, khăn lụa.
Tập quán xông áo của người xưa khác hẳn đốt trong tủ. Nhiều tài liệu về nếp sống xưa nhắc chuyện hong áo trên làn hương ở khoảng cách xa, trong phòng rộng, có người trông. Nếu muốn thử, hãy treo áo ở phòng đang xông, cách lư một khoảng, để mùi nhẹ bám vào, rồi mang áo ra chỗ thoáng; không bao giờ đặt lư dưới áo hay trong tủ.
Quần áo ám mùi khói sau khi xông nhà
Một hậu quả hay gặp của buổi xông nhà dịp lễ tết là quần áo trong tủ để mở, chăn gối, rèm cửa ám mùi khói. Mùi khói nhẹ thì chỉ cần treo đồ ra chỗ có gió nửa ngày là tan. Mùi khói đậm, nhất là trên đồ len, nỉ, áo khoác dày, thì nên giặt theo hướng dẫn trên nhãn vải, phơi nơi thoáng gió.
Để tránh, trước khi xông cả nhà hãy đóng cửa tủ quần áo, cửa tủ giày, gấp gọn đồ phơi đang treo trong phòng. Đồ đang phơi ở ban công, hành lang nằm trên đường khói đi ra thì nên thu vào hoặc để xông xong mới phơi. Rèm cửa có thể vén gọn sang hai bên, buộc lại, để khói lướt qua chứ không đọng trong nếp vải.
Với người thích mùi trầm thoang thoảng trên áo, cách hợp lý là đặt một miếng gỗ thơm hoặc túi trầm vụn chưa đốt vào ngăn tủ. Trầm chưa đốt có mùi nhẹ hơn trầm đốt nhưng sạch, không khói, không ám khét, và không có lửa.
Tủ giày ở lối vào và tủ đồ thể thao
Tủ giày là nơi mùi khó nhất trong nhà. Nguyên tắc đầu tiên là không cất giày khi còn ẩm: đi mưa về, rút lót giày, nhét giấy báo cũ hay giấy vụn vào trong giày cho hút ẩm, để giày ngoài chỗ thoáng một đêm rồi mới cất. Giày thể thao dùng hằng ngày nên có hai đôi đi xen kẽ cho mỗi đôi kịp khô.
Trong tủ giày, gói hút ẩm và túi than hoạt tính làm phần việc chính, túi thảo mộc khô như sả, lá bưởi, vỏ quýt phơi khô làm phần mùi. Tủ giày có cánh lá sách hay khe thoáng sẽ đỡ hơn tủ kín. Mỗi tuần mở cửa tủ giày cho thoáng vài giờ, mỗi tháng lấy hết giày ra lau đáy tủ.
Đồ thể thao, đồ bơi, áo mưa cũng là nhóm dễ sinh mùi. Đừng cất chung với quần áo mặc thường khi chưa giặt khô. Một ngăn riêng, một rổ thoáng ở chỗ có gió là đủ. Khi mùi hôi trong tủ giày vẫn không hết dù đã làm đủ những bước trên, hãy xem lại giày, có khi chính đôi giày cũ đã ngấm mùi và cần thay.
Tủ áo mùa nồm, mùa mưa
Mùa nồm ở miền Bắc, thường rơi vào cuối đông sang xuân, là lúc tủ áo khó giữ mùi nhất. Không khí ngoài trời ẩm hơn trong nhà, mở cửa lúc đó chỉ đưa thêm ẩm vào. Hãy đóng cửa phòng vào những ngày nồm nặng, chỉ mở khi trời hanh, và nếu có máy hút ẩm hay chế độ hút ẩm trên điều hoà thì chạy trong phòng có tủ áo. Đồ phơi không khô thì sấy hoặc là qua trước khi cất, không cất áo còn hơi ẩm vào tủ.
Mùa mưa ở miền Nam và miền Trung thì ẩm theo kiểu khác: mưa nhiều, quần áo phơi trong nhà, giày dép đi mưa về ướt. Ở những tháng này nên tăng gói hút ẩm trong tủ, thay túi thảo mộc thường xuyên hơn, và không đặt túi vỏ bưởi, vỏ cam vì rất dễ hút ẩm rồi mốc. Quế thanh và gỗ thơm bền hơn trong mùa ẩm.
Tủ kê sát tường ngoài trời hay tường chung với nhà vệ sinh nên được kê cách tường vài phân và kiểm tra mặt sau mỗi mùa. Vệt ẩm loang ở lưng tủ là dấu hiệu tường thấm, cần xử lý từ phía tường; đặt thêm túi thơm vào chỉ làm chậm việc phát hiện ra vấn đề thật.
Một mẹo cũ của nhiều nhà là lót giấy báo sạch hay giấy dó dưới đáy ngăn tủ để hút ẩm, thay mỗi tháng. Giấy giữ cho quần áo không chạm trực tiếp vào mặt gỗ ẩm. Hết mùa ẩm, chọn một ngày nắng ráo dọn tủ lại theo các bước ở trên, phơi những bộ đồ ít mặc, rồi mới đặt túi thơm mới cho mùa khô.
Tủ đồ em bé, tủ đồ người già và đồ cất lâu
Tủ đồ của trẻ nhỏ cần nhẹ mùi hơn hết. Da và đường thở của trẻ nhạy, quần áo trẻ lại tiếp xúc trực tiếp với da suốt ngày. Với tủ đồ em bé, tốt nhất chỉ giữ sạch, khô, thoáng, không đặt túi thơm mùi mạnh, không nhỏ tinh dầu vào tủ hay vào quần áo. Nếu muốn có mùi, có thể để một túi vải rất nhỏ đựng ít vỏ quýt khô ở góc tủ xa quần áo, và bỏ ngay khi thấy trẻ hắt hơi, nổi mẩn.
Tủ đồ của người lớn tuổi thường chứa nhiều đồ cũ cất lâu năm, áo len, chăn bông, có món gắn với kỷ niệm. Mùi cũ của những món này là mùi ẩm lâu ngày. Phơi nắng nhẹ, giặt những gì giặt được, và giúp ông bà dọn bớt những thứ không còn dùng đến là cách làm tủ dễ chịu hơn mọi túi thơm. Người già thích mùi quế, mùi trầm thì đặt túi quế hoặc miếng trầm chưa đốt trong tủ, vừa có mùi quen vừa không có lửa.
Đồ cất lâu như áo dài, vest, đồ cưới nên bọc túi vải thoáng chứ không bọc ni-lông kín, vì ni-lông giữ ẩm bên trong. Đặt cạnh đó một miếng gỗ thơm hay túi quế, mỗi mùa mang ra phơi gió một lần. Long não là thứ nhiều nhà dùng để chống mọt nhưng mùi rất nồng và không nên để gần đồ trẻ em hay nơi trẻ có thể nhặt lên.
Câu hỏi thường gặp
Túi quế hồi trong tủ áo bao lâu thì thay?
Tuỳ độ ẩm của tủ. Ở tủ khô, túi quế hồi có thể giữ mùi vài tuần đến hơn một tháng; bóp nhẹ túi giúp dậy mùi lại. Ở tủ ẩm, túi mất mùi nhanh và có thể mốc. Khi ngửi gần không còn mùi, hoặc thấy túi ẩm, có đốm, thì thay túi mới.
Có nên đặt nụ trầm chưa đốt trong tủ quần áo?
Được. Trầm chưa đốt, trầm vụn hay miếng trầm nhỏ có mùi nhẹ, không khói, không lửa, nhiều người thích đặt trong ngăn tủ. Mùi nhẹ hơn nhiều so với khi đốt. Chỉ nên dùng trầm có nguồn gốc rõ ràng và để trong túi vải để không làm bẩn quần áo.
Vỏ bưởi khô để trong tủ có bị mốc không?
Có thể bị nếu vỏ chưa phơi thật khô hoặc tủ ẩm. Vỏ bưởi phải phơi tới khi giòn, bẻ gãy được, bảo quản trong hũ kín, khi dùng mới cho vào túi vải. Thấy vỏ mềm lại, có đốm trắng hay xanh, có mùi chua thì bỏ ngay.
Tủ gỗ mới có mùi keo, sơn thì làm sao?
Mùi keo, sơn của tủ mới giảm dần theo thời gian nếu tủ được mở cửa thông gió. Nên để tủ trống, mở cánh, mở cửa sổ phòng nhiều ngày; có thể đặt túi than hoạt tính để giảm mùi. Đặt túi thơm sớm chỉ trộn mùi. Nếu mùi gắt kéo dài và gây cay mắt, nên hỏi lại nơi bán về vật liệu.
Quần áo bị ám mùi khói xông nhà, giặt thế nào?
Mùi nhẹ thì chỉ cần treo ra chỗ có gió nửa ngày. Mùi đậm trên len, nỉ, áo khoác dày thì giặt theo hướng dẫn trên nhãn, phơi nơi thoáng gió. Lần sau, đóng cửa tủ và thu đồ phơi vào trước khi xông cả nhà để tránh ám khói.
Tủ giày hôi dù đã đặt túi thơm, nên làm gì?
Túi thơm chỉ phụ trợ. Hãy xem giày có được cất khi còn ẩm không, rút lót giày phơi riêng, nhét giấy hút ẩm, thêm gói hút ẩm hoặc than hoạt tính vào tủ, lau đáy tủ và mở tủ cho thoáng mỗi tuần. Giày đã ngấm mùi lâu năm có khi phải thay.