Trong căn hộ chung cư vẫn xông hương được, nhưng phải xông lượng nhỏ, đặt lư xa đầu báo khói, mở cửa ban công và cửa sổ để tạo đường gió, và tìm hiểu quy định của toà nhà trước; khi trong nhà có người nhạy khói hoặc toà nhà không cho phép, hãy chuyển sang cách không khói. Căn hộ khác nhà phố ở ba điểm: kín gió hơn, có hệ thống báo cháy, và chung không khí với hàng xóm qua hành lang, trục thông hơi, ban công liền kề.
Bài này dành cho việc xông thường ngày, như cuối tuần, mùng một, ngày rằm, hay trước khi có khách. Việc tẩy uế căn hộ mới bàn giao thuộc một chủ đề khác. Ở đây là cách giữ thói quen hương trong nếp nhà mà không làm phiền toà nhà và không đánh đổi an toàn.
Căn hộ khác nhà phố ở đâu khi xông
Nhà phố thường có cửa trước, cửa sau, giếng trời; gió đi xuyên nhà khá dễ. Căn hộ chung cư thì phần lớn chỉ mở được ra một phía, là ban công hoặc lô gia, cộng thêm vài cửa sổ nhỏ. Cửa chính mở ra hành lang chung, thường đóng. Vì thế khói trong căn hộ có ít lối thoát, dễ đọng ở trần và trong các phòng nằm sâu bên trong.
Thứ hai, căn hộ thường có đầu báo khói hoặc đầu báo nhiệt gắn trần, ở nhiều toà còn nối về hệ thống trung tâm. Một làn khói đặc bay thẳng lên đầu báo có thể gây báo động, làm phiền cả tầng, có nơi còn làm bảo vệ phải lên kiểm tra. Đầu báo khói là thiết bị cứu người, tuyệt đối không tháo, che hay bọc túi ni-lông để "xông cho thoải mái".
Thứ ba, khói và mùi không dừng ở cửa nhà mình. Khói ra ban công có thể bay sang ban công bên cạnh, hoặc theo luồng gió lùa vào cửa sổ tầng trên. Mùi từ căn hộ cũng có thể vào hành lang khi mở cửa chính. Một mùi trầm dễ chịu với nhà mình có thể là mùi khó chịu với nhà có người hen hay trẻ sơ sinh ở ngay bên cạnh.
Trước khi xông: tìm hiểu quy định và nói chuyện với hàng xóm
Đọc nội quy toà nhà. Mỗi toà có nội quy riêng về lửa trần, đốt vàng mã, đốt hương ở ban công và hành lang. Quy định cụ thể thay đổi theo từng toà và theo quy định phòng cháy hiện hành, nên hỏi trực tiếp ban quản lý thay vì đoán.
Hỏi ban quản lý về đầu báo trong căn hộ. Biết đầu báo trong nhà mình là loại báo khói hay báo nhiệt, có nối về trung tâm hay không, giúp tính chỗ đặt lư và lượng hương cho hợp.
Để ý hàng xóm sát vách. Nhà bên cạnh có trẻ sơ sinh, người già, người bệnh phổi hay không. Một lời hỏi thăm nhẹ nhàng, hoặc chỉ cần chọn giờ xông khi ban công bên cạnh không phơi đồ, đã đủ giữ hoà khí.
Không xông ở hành lang chung, sảnh thang máy. Đó là lối thoát nạn và không gian chung. Đặt đĩa hương ở hành lang là chiếm chỗ chung và tạo nguồn lửa ở nơi mọi người đi qua.
Không đốt trên ban công khi có gió lớn. Gió mạnh làm tàn lửa bay, có thể rơi xuống ban công tầng dưới, nơi thường có quần áo phơi, cây khô, đồ đạc.
Cách xông một căn hộ hai phòng ngủ, từng bước
Ví dụ dưới đây dành cho căn hộ khoảng 60 đến 70 mét vuông, một ban công phòng khách, mỗi phòng ngủ một cửa sổ. Lượng hương là ví dụ giả định, hãy theo hướng dẫn trên bao của loại mình dùng:
- Tắt điều hoà ở mọi phòng; mở cửa ban công và mở cửa sổ các phòng ngủ để có đường gió từ trong ra ngoài.
- Đóng cửa tủ quần áo, cất đồ ăn hở trên bàn, thu đồ phơi trong nhà nếu nằm trên đường khói đi qua.
- Đặt một đĩa có lót tro ở phòng khách, gần cửa ban công nhưng ở bên trong nhà, cách đầu báo khói càng xa càng tốt, trên mặt không cháy.
- Đốt một nhúm nhỏ bột xông hoặc một nụ trầm nhỏ. Nếu theo nếp mang đĩa đi các phòng, đi chậm, mỗi phòng một lúc ngắn, rồi đặt đĩa về chỗ cố định.
- Một người ở nhà trông đến khi tàn, không đi đổ rác hay xuống sảnh trong lúc đang có lửa.
- Khi tàn, để thêm cửa mở hai mươi đến ba mươi phút; sau đó đóng cửa, bật lại điều hoà.
- Đổ tro khi đã nguội hẳn, không đổ tro còn ấm vào ống đổ rác chung của toà nhà.
Nếu cần bột xông đóng gói sẵn, có hướng dẫn trên bao, có thể tham khảo ở vatpham.com.
Đầu báo khói kêu khi đang xông: làm gì
Nếu đầu báo khói trong căn hộ kêu, việc đầu tiên là dập hương: đổ một ít nước hoặc úp chụp kim loại lên đĩa, không cầm đĩa đang cháy chạy quanh nhà. Mở rộng cửa ban công, cửa sổ, bật quạt hướng ra ngoài để khói tan. Không dùng chổi đập vào đầu báo, không tháo đầu báo khỏi trần.
Ở toà nhà có đầu báo nối về trung tâm, nên chủ động gọi bảo vệ hoặc ban quản lý báo rằng đó là khói hương trong căn hộ và đã dập, để họ không phải xử lý như một đám cháy thật. Nếu đầu báo vẫn kêu sau khi khói đã tan, nên nhờ ban quản lý hoặc thợ kỹ thuật của toà nhà xử lý, không tự can thiệp vào hệ thống.
Lần sau, rút kinh nghiệm theo ba hướng: dời chỗ đặt lư xa đầu báo hơn, giảm lượng hương, hoặc chọn cách gần như không khói như trầm hơ trên bếp điện. Đầu báo kêu là dấu hiệu rằng khói trong phòng đã đủ đặc để đáng lo, không chỉ là chuyện phiền toái.
Chọn cách xông theo hoàn cảnh căn hộ
Không phải căn hộ nào cũng hợp với xông khói. Bảng dưới gợi ý cách chọn:
| Hoàn cảnh | Cách nên chọn | Vì sao |
|---|---|---|
| Căn hộ có ban công rộng, gió tốt, không ai nhạy khói | Bột xông hoặc nụ trầm lượng nhỏ, đặt gần ban công | Khói có lối thoát nhanh |
| Căn hộ một mặt thoáng, phòng ngủ sâu bên trong | Xông ở phòng khách, phòng ngủ chỉ mở cửa cho mùi lan vào | Phòng sâu khó thoát khói |
| Có trẻ sơ sinh, người hen, người bệnh phổi | Không khói: túi thảo mộc, trầm chưa đốt, hoặc bỏ hẳn | Tránh hoàn toàn khói cho người nhạy cảm |
| Toà nhà cấm lửa trần trong căn hộ | Máy khuếch tán tinh dầu, túi thơm | Tôn trọng nội quy, không có lửa |
| Nuôi mèo hoặc chim | Xông khi thú cưng ở phòng khác, mở cửa; cẩn thận với tinh dầu | Chim nhạy khói, mèo nhạy một số tinh dầu |
| Căn hộ cao tầng gió mạnh | Xông trong nhà, không xông trên ban công | Tránh tàn lửa bay xuống tầng dưới |
Khi phân vân giữa có khói và không khói, hãy nghiêng về phía không khói. Mùi trầm hơ trên bếp điện hay một túi quế đặt trong phòng khách vẫn giữ được cái nếp, mà không ai trong toà phải chịu thêm khói.
Ban công: chỗ đặt lư hay chỗ không nên đặt
Nhiều nhà nghĩ đặt lư ra ban công là an toàn vì khói đi thẳng ra ngoài. Điều đó đúng một phần: khói ít đọng trong nhà hơn. Nhưng ban công chung cư có những rủi ro riêng. Gió ở tầng cao mạnh và đổi chiều liên tục, có thể thổi ngược khói vào nhà hoặc thổi tàn lửa ra ngoài lan can. Ban công thường có cây khô, chổi, thùng các-tông, quần áo phơi. Và khói từ ban công nhà mình là khói vào ban công nhà bên.
Nếu muốn đặt lư ở ban công, hãy đặt sát bên trong cửa ban công, trên nền gạch, trong một khay kim loại sâu có thành để tàn không bay. Chọn lúc gió nhẹ, không đặt gần lan can, không đặt trên ghế nhựa hay kệ gỗ. Có người đứng gần trông đến khi tàn. Tuyệt đối không đốt than xông ở ban công tầng cao.
Nhiều toà nhà cấm đốt vàng mã và lửa trần ở ban công vì đã từng có sự cố cháy lan. Nếu toà nhà của bạn có quy định đó, cách duy nhất phù hợp là xông trong nhà với lượng nhỏ, hoặc dùng cách không khói.
Giữ quan hệ với hàng xóm khi có thói quen xông
Mùi hương là chuyện khẩu vị. Có người nghe mùi trầm thấy ấm áp, có người thấy nặng nề, có người bị dị ứng thật sự. Ở chung cư, nơi mọi nhà sống sát nhau, sự tế nhị trong chuyện mùi quan trọng không kém chuyện tiếng ồn. Xông vào giờ hợp lý, như buổi sáng hoặc chiều, tránh giờ nấu cơm khi nhà bên mở cửa sổ, tránh lúc ban công bên cạnh đang phơi chăn màn.
Nếu có hàng xóm góp ý về khói, hãy coi đó là thông tin, không phải sự xúc phạm. Hỏi cụ thể họ khó chịu lúc nào, ở phòng nào, rồi điều chỉnh: giảm lượng, đổi giờ, đổi chỗ đặt, hoặc chuyển sang trầm hơ, tinh dầu. Nhiều cuộc tranh cãi ở chung cư bắt đầu từ chuyện nhỏ như vậy, và kết thúc êm đẹp khi một bên chịu thay đổi một chút.
Ngược lại, nếu bạn là người khó chịu với khói nhà bên, một lời nhắn lịch sự, nói rõ trong nhà có người bệnh hay trẻ nhỏ, thường hiệu quả hơn là phản ánh thẳng lên nhóm cư dân. Ban quản lý chỉ nên là bước sau, khi trao đổi trực tiếp không được.
Những cách gần như không khói hợp với căn hộ
Căn hộ là nơi những cách tạo mùi không khói phát huy tốt nhất, vì không gian nhỏ, kín, nên chỉ một nguồn mùi nhẹ cũng đủ lan khắp nhà. Trầm hơ trên bếp điện cho mùi trầm thật mà gần như không có khói nhìn thấy; đặt bếp ở phòng khách, mở cửa phòng ngủ cho mùi lan vào, tắt bếp khi ra khỏi nhà. Máy khuếch tán tinh dầu chạy từng đợt ngắn hợp với căn hộ bật máy lạnh, chỉ cần chú ý mèo, chim và trẻ sơ sinh.
Một nồi nước nhỏ đun vỏ bưởi, quế, hồi, sả trên bếp trong mười lăm phút cũng làm cả căn hộ thơm, không kích hoạt đầu báo khói, không có tàn lửa. Đây là cách nhiều gia đình trẻ ở chung cư dùng vào chiều cuối tuần hay trước Tết. Nhớ có người ở bếp và không để nồi cạn.
Túi thảo mộc khô, miếng gỗ thơm, trầm chưa đốt đặt trong tủ, trên kệ là lớp mùi nền giữ hằng ngày. Với cách sống ở chung cư, có thể để phần xông khói thật sự cho vài dịp trong năm, còn ngày thường dùng những cách trên. Như vậy vẫn giữ được nếp hương trong nhà mà không phải lo đầu báo, lo hàng xóm mỗi lần đốt.
Câu hỏi thường gặp
Chung cư có được đốt trầm, đốt bột xông trong căn hộ không?
Tuỳ nội quy từng toà nhà và quy định phòng cháy hiện hành; nhiều toà cho phép đốt hương lượng nhỏ trong căn hộ nhưng cấm ở hành lang, ban công hoặc cấm đốt vàng mã. Cách chắc chắn là hỏi ban quản lý toà nhà của bạn. Dù được phép, vẫn nên đốt ít, có người trông và mở cửa thông gió.
Có nên che đầu báo khói khi xông nhà?
Không. Đầu báo khói là thiết bị an toàn cho cả căn hộ và cả toà nhà; che, tháo hay bọc lại có thể khiến một đám cháy thật không được phát hiện kịp. Thay vào đó, đặt lư xa đầu báo, đốt lượng nhỏ, mở cửa, hoặc chọn cách gần như không khói.
Xông trên ban công chung cư có an toàn hơn trong nhà không?
Không hẳn. Ban công tầng cao gió mạnh, đổi chiều, dễ thổi tàn lửa xuống tầng dưới hoặc thổi khói sang nhà bên. Nếu đặt ở ban công, chọn sát cửa phía trong, khay kim loại sâu, lúc gió nhẹ, có người trông. Nhiều toà cấm lửa trần ở ban công, nên hỏi trước.
Khói xông nhà mình bay sang nhà hàng xóm thì sao?
Khói theo gió sang ban công và cửa sổ bên cạnh là chuyện hay gặp ở chung cư. Hãy chọn giờ xông hợp lý, giảm lượng, đặt lư sâu trong nhà và mở cửa phía ít ảnh hưởng tới nhà bên. Nếu hàng xóm góp ý, điều chỉnh cách xông hoặc chuyển sang cách không khói là cách giữ hoà khí.
Căn hộ không có ban công thì xông thế nào?
Căn hộ chỉ có cửa sổ nhỏ thì khói khó thoát, nên giảm lượng xuống tối thiểu hoặc dùng cách không khói như trầm hơ trên bếp điện, túi thảo mộc khô, máy khuếch tán chạy ngắn. Mở cửa chính ra hành lang để tạo đường gió cũng không nên, vì khói sẽ vào không gian chung.
Đổ tro bột xông vào ống đổ rác chung cư được không?
Chỉ khi tro đã nguội hẳn. Tốt nhất đổ một ít nước vào đĩa tro, chờ thêm một lúc, rồi gói tro trong túi trước khi bỏ. Tro còn than ngầm đổ vào ống rác chung có thể bén cháy rác khô bên dưới, ảnh hưởng tới cả toà nhà.